Europese Unie (EU)

vlag Europese Unie wapperend

De Europese Unie (EU) is het belangrijkste samenwerkingsverband in Europa. De deelnemende landen hebben voor deze Unie een aantal organisaties opgericht waaraan zij een deel van hun eigen bevoegdheden hebben overgedragen. Dit zijn onder meer het Europees Parlement, de Europese Commissie, de Raad en het Europese Hof van Justitie.

Sinds 1 juli 2013 telt de Europese Unie 28 lidstaten. Deze lidstaten werken op veel terreinen samen. Zo drukt de EU een stevig stempel op het beleid over landbouw, visserij, consumentenrechten, milieu, immigratie en terrorismebestrijding. Ook werken de lidstaten nauw samen op de gebieden van defensie, buitenlands beleid, handel, interne markt en economie. Om de economische integratie te bevorderen, besloten in 1998 twaalf lidstaten tot de invoering van een gemeenschappelijke munt, de euro. Later breidde deze eurozone zich verder uit.

Wat betreft wetenschappelijk onderzoek, vervoer, energie en uitwisselingsprogramma's op het gebied van onderwijs, heeft de EU belangrijke ondersteunende bevoegdheden.

Voor haar inspanningen werd de EU in 2012 beloond met de Nobelprijs voor de vrede.

1.

Kerngegevens

Website

www.europa.eu

Grondslagen

Verdrag van de Europese Unie (VEU, 1991,herzien in 1997, 2000 en 2009), Verdrag van de Europese Gemeenschappen (VEG, 1958 en herzien in 1991 en 1997) opgevolgd door het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VwEU, 2009), Euratom-Verdrag (1958)

Voorloper

Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (1951)

Oprichting

1957 (Europese Economische Gemeenschap, Euratom), 1992 (Europese Unie)

Aard organisatie

Economische en politieke samenwerking

Voorzittende lidstaat

Estland

2.

Doelstellingen

In de beginjaren ging het bij de samenwerking tussen de EU-landen veelal om de handel en de economie, maar vandaag de dag houdt de EU zich ook bezig met tal van andere vraagstukken die rechtstreeks te maken hebben met het dagelijkse leven, zoals: burgerrechten, het garanderen van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid, het scheppen van werkgelegenheid, milieubescherming en consumentenbescherming.

Rapportage van werkzaamheden

Elk jaar publiceert de Europese Unie een beknopt verslag van alle communautaire werkzaamheden, de begroting, en een lijst van alle instellingen, agentschappen en gemeenschappelijke ondernemingen

3.

Organisatie

De afspraken tussen lidstaten zijn vastgelegd in verdragen, die verscheidene malen zijn aangepast. Bij de verschillende uitbreidingen van de Unie zijn ook allerlei bepalingen vastgesteld, waarin lidstaten uitzonderingsposities voor zichzelf hebben bedongen op specifieke terreinen. Hierdoor heeft de Europese Unie een bijzonder complexe institutionele structuur gekregen.

De taakverdeling tussen de belangrijkste Organen van de Europese Unie laat zich als volgt samenvatten: de Europese Raad neemt twee keer per jaar besluiten over de algemene politieke beleidslijnen. Sinds 2009 is er een vaste voorzitter van de Raad.

De Europese Commissie neemt initiatieven voor Europese wet- en regelgeving en houdt toezicht op naleving van de Europese verdragen. Van deze Commissie maakt ook de Hoge Vertegenwoordiger van het Gemeenschappelijke Buitenlands en Veiligheidsbeleid deel uit.

Het Europees Parlement debatteert hierover en kan wijzigingen voorstellen, waarna het Parlement en de Raad van de Europese Unie gezamenlijk beslissen. Het Europese Hof van Justitie bewaakt deze afspraken, uitspraken van dit Hof hebben voorrang boven het recht van de lidstaten.

4.

Positie lidstaten

De Europese Unie telt 28 lidstaten. Sinds de start van de Europese samenwerking in 1952 heeft de Unie een proces van uitbreiding meegemaakt, waardoor in 1996 de volgende landen lid waren: België, Denemarken, Duitsland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Ierland, Italië, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk, Portugal, Spanje, Verenigd Koninkrijk en Zweden.

Per 1 mei 2004 zijn tien nieuwe lidstaten toegetreden:Estland, Letland, Litouwen, Polen, Hongarije, Tsjechië, Slowakije, Slovenië, Malta en Cyprus.

Per 1 januari 2007 zijn Bulgarije en Roemenië lid geworden van de EU. En op 1 juli 2013 trad Kroatië toe.

Er zijn toetredingsonderhandelingen gaande met Turkije, Macedonië, Montenegro, Albanië en Servië. Landen als Zwitserland en Noorwegen zijn formeel geen lid van de Europese Unie, maar nemen wel deel aan tal van EU-programma's en overeenkomsten.

5.

Positie Nederland

Gastland EU-organen

Nederland is gastland van twee agentschappen van de Europese Unie (beide gevestigd in Den Haag):

Europees Parlement

Europese Commissie

6.

Meer informatie

Factsheet Europees Parlement

7.

Varia